Soorten huidkanker

Er zijn drie veelvoorkomende vormen van huidkanker:

  • Basaalcelcarcinoom (BCC) – meest voorkomend, zelden dodelijk, maar kan lokaal destructief zijn
  • Plaveiselcelcarcinoom (PCC) – tweede meest voorkomend, kan uitzaaien
  • Melanoom – minst voorkomend maar meest gevaarlijk; kan snel uitzaaien en is verantwoordelijk voor 75% van de huidkankersterfgevallen

Alle drie de vormen worden geassocieerd met UV-blootstelling. Melanoom heeft de sterkste link met intensieve, intermitterende UV-blootstelling zoals zonnebrand en zonnebanken.

UV-straling en DNA-schade

UV-straling beschadigt direct het DNA in huidcellen. Specifiek veroorzaakt UV-straling pyrimidinediimeren – verbindingen tussen naburige DNA-basen die de normale celreplicatie verstoren. Als de schade niet tijdig wordt hersteld, kunnen er mutaties optreden die leiden tot ongecontroleerde celgroei (kanker).

UVA-straling veroorzaakt oxidatieve schade aan DNA (indirect via vrije radicalen). UVB-straling veroorzaakt directe DNA-mutaties. Zonnebanken zenden beide typen straling uit.

Het bruiningsproces: een beschermingsmechanisme

Bruining is geen teken van gezondheid – het is een beschermingsreactie van de huid op DNA-schade. Melanocyten produceren melanine-pigment als reactie op UV-schade. Het bruintje dat ontstaat na een zonnebanksessie betekent letterlijk dat de huid heeft geprobeerd zich te beschermen tegen schade die al heeft plaatsgevonden.

Cijfers: huidkanker in Nederland

  • Jaarlijks worden in Nederland meer dan 60.000 nieuwe huidkankergevallen gediagnostiseerd
  • Het aantal melanoomgevallen is de afgelopen 30 jaar meer dan verdrievoudigd
  • Elk jaar overlijden circa 850 Nederlanders aan melanoom
  • Huidkanker treft ook jongvolwassenen: melanoom is een van de meest voorkomende kankervormen bij mensen van 25–35 jaar

RIVM en wetenschappelijke consensus

Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) bevestigt de wetenschappelijke consensus: er is geen veilig niveau van UV-blootstelling via zonnebanken. Het RIVM adviseert consumenten dan ook geen gebruik te maken van zonnebanken.

De Gezondheidsraad heeft meerdere rapporten gepubliceerd over UV-straling en huidkanker, en ondersteunt het beleid van de Nederlandse overheid om het gebruik van zonnebanken te beperken.