Wat is UV-straling?

Ultraviolet licht (UV) is onzichtbare straling die van de zon én van kunstmatige bronnen zoals zonnebanken afkomstig is. Er zijn drie soorten UV-straling:

  • UVA (315–400 nm) – dringt diep in de huid door, veroorzaakt vroegtijdige huidveroudering en draagt bij aan huidkanker
  • UVB (280–315 nm) – veroorzaakt zonnebrand, DNA-schade en is de belangrijkste oorzaak van melanoom
  • UVC (100–280 nm) – wordt grotendeels door de atmosfeer tegengehouden

Zonnebanken zenden voornamelijk UVA-straling uit – tot 10 tot 15 keer meer dan de middagzon op een zomerse dag. Ook UVB wordt uitgestraald, hoewel in mindere mate.

WHO-classificatie: kankerverwekkend

In 2009 classificeerde het International Agency for Research on Cancer (IARC), onderdeel van de WHO, zonnebanken officieel als kankerverwekkend voor mensen (groep 1). Dit is de hoogst mogelijke risicocategorie – dezelfde categorie als tabaksrook en asbest.

De classificatie is gebaseerd op uitgebreid wetenschappelijk bewijs dat zonnebanken het risico op melanoom (de gevaarlijkste vorm van huidkanker) en andere huidkankers significant verhogen.

Verhoogd risico op melanoom

Onderzoek toont aan dat mensen die ooit een zonnebank hebben gebruikt een verhoogd risico op melanoom hebben. Specifieke bevindingen:

  • Gebruik van een zonnebank vóór het 35e levensjaar verhoogt het melanoomrisico met 75%
  • Hoe eerder iemand begint met zonnebanken, hoe hoger het risico
  • Het risico neemt toe met het aantal sessies en de gebruikte UV-dosis

Andere gezondheidsrisico's

Naast huidkanker zijn er andere bewezen gezondheidsrisico's:

  • Huidveroudering – UV-straling breekt collageen af en versnelt de vorming van rimpels en ouderdomsvlekken
  • Oogschade – zonder adequate bescherming kan UV-straling de oogleden, het hoornvlies en de lens beschadigen (verhoogd risico op staar)
  • Immuunsuppressie – UV-straling onderdrukt het immuunsysteem van de huid
  • Verslaving – sommige gebruikers worden psychologisch afhankelijk van het zonnen

Wie loopt het meeste risico?

Niet iedereen heeft hetzelfde risico. Factoren die het risico verhogen:

  • Lichte huid, blauwe of groene ogen, rood of blond haar
  • Veel moedervlekken op het lichaam
  • Zonnebanken gebruiken op jonge leeftijd
  • Familiegeschiedenis van huidkanker
  • Frequent of langdurig gebruik

Conclusie

Er bestaat geen veilige manier om een zonnebank te gebruiken. Het bruinen zelf is een teken van DNA-schade – het is de reactie van de huid op beschadiging, niet een teken van gezondheid. Dermatologische organisaties wereldwijd raden het gebruik van zonnebanken sterk af.